0225.3.519.687

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI QUA TỪNG TUẦN – TUẦN 6

Tuần thứ 6 của thai kỳ 6️⃣

  • Sang tuần thứ sáu, thai nhi đã lớn bằng một hạt đậu Hà Lan. Phần đầu của bé bắt đầu hình thành với má, cằm… 🍀🍀
  • Mẹ sẽ thấy các dấu hiệu trên cơ thể như buồn nôn, đi tiểu nhiều hơn và dễ bị ợ nóng.
  • Mẹ nên tránh ăn đồ cay nóng. 🌶🌶🌶 Ăn uống chậm rãi, mặc đồ thoáng rộng và ngủ gối cao đầu sẽ giúp tình trạng ợ nóng giảm đi nhiều.

 

Có điều gì cần giải đáp, mời các mẹ tham gia group hỗ trợ sinh nở của Khoa Sản Nhi – Viện Y Học Biển:

https://www.facebook.com/groups/teamsinhnotaiyhb

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI QUA TỪNG TUẦN – TUẦN 5

Tuần thứ 5 cuả thai kỳ 5️⃣

  • Quá trình mang thai của mẹ đã sang đến tháng thứ hai. Các que thử thai bắt đầu báo 2 vạch do sự gia tăng hormone hCG. Mẹ sẽ thường xuyên mệt mỏi kiệt sức hơn. 🤰
  • Thai nhi lúc này mới lớn bằng một hạt táo. Tuy nhỏ bé như vậy nhưng một số cơ quan đã bắt đầu thành hình và đến cuối tuần này bé có thể có nhịp tim thai đầu tiên. ♥️♥️

 

Có điều gì cần giải đáp, mời các mẹ tham gia group hỗ trợ sinh nở của Khoa Sản Nhi – Viện Y Học Biển:

https://www.facebook.com/groups/teamsinhnotaiyhb

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI QUA TỪNG TUẦN – TUẦN 4

 Tuần thứ 4 của thai kỳ 4️⃣

  • Ở tuần thứ 4, phôi thai bắt đầu cố định vị trí tại niêm mạc tử cung, Thuật ngữ gọi là bào thai bắt đầu “làm tổ”.
  • Phôi thai mới chỉ dài khoảng 1 milimet nhưng đang phát triển rất nhanh.
  • Mẹ có thể bắt đầu thấy căng tức hai bầu ngực. Âm đạo có thể ra một chút máu được gọi là máu báo thai. Điều này là hoàn toàn bình thường không có gì đáng ngại. 🌱🌱
  • Một số mẹ có thể cảm thấy dễ cáu gắt hơn và đau tức bụng nhẹ trong khi số khác lại không thấy gì thay đổi.
  • Các mẹ đừng quên bổ sung vitamin D từ lòng đỏ trứng gà, sữa, nước cam để cơ thể được khoẻ mạnh trong tuần thứ 4 này nhé.

Có điều gì cần giải đáp, mời các mẹ tham gia group hỗ trợ sinh nở của Khoa Sản Nhi – Viện Y Học Biển:

https://www.facebook.com/groups/teamsinhnotaiyhb

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI QUA TỪNG TUẦN – TUẦN 3

Tuần thứ 3 của thai kỳ 3️⃣

  • Tuần thứ 3 là thời điểm tế bào trứng được thụ tinh đang tích cực phân chia và di chuyển dần vào tử cung theo ống dẫn trứng. Quá trình này có thể mất khoảng 4 ngày.
  • Sự tăng vọt nội tiết tố Estrogen và hCG sẽ khiến khứu giác của mẹ nhạy hơn, ngửi thấy các mùi hương có vẻ đậm hơn. Đây là một trong những dấu hiệu báo thai sớm. 🍀🍀🍀
  • Các mẹ hãy bổ sung thêm vitamin C và Sắt để có tháng đầu mang thai thật khoẻ mạnh nhé.

Mời các mẹ tiếp tục theo dõi quá trình mang thai qua từng tuần trong các bài viết sau.

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THAI NHI QUA TỪNG TUẦN – TUẦN 1+2

Hai tuần đầu của thai kỳ: Giai đoạn thụ thai

  • Tuần tuổi của thai nhi được tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt cuối cùng. Thông thường trứng sẽ rụng vào ngày thứ 14 tính từ ngày đầu của kỳ kinh (còn gọi là thời điểm Ovulation). Sau khi trứng rụng nếu trứng được thụ tinh thì lập tức tuổi của thai được tính là 2 tuần (14 ngày). Bởi vậy thực tế thời điểm này cơ thể của mẹ chưa có thay đổi gì.
  • Sau khi được thụ tinh, trứng sẽ liên tục phân chia và di chuyển dần theo ống dẫn trứng tới tử cung để chuẩn bị cho quá trình làm tổ.

Các mẹ hãy tiếp tục theo dõi quá trình hình thành một bào thai qua tứng tuần ở các bài viết kế tiếp nhé.

Các mẹ cần biết những điều gì về Tiểu đường thai kỳ?

1,Tiểu đường thai kỳ là gì?

Tiểu đường thai kỳ (TĐTK), còn gọi là Đái tháo đường thai kỳ được WHO (Tổ chức Y tế thế giới) định nghĩa là:

“sự rối loạn dung nạp glucose trong khi mang thai ở bất kỳ cấp độ nào”.

Thông thường tiểu đường thai kỳ sẽ tự khỏi sau khi sinh được 6 tuần.

TĐTK xảy ra khi cơ thể không sản sinh đủ Insulin (hormone kiểm soát mức đường trong máu) để đáp ứng nhu cầu tăng thêm khi mang thai.

Chứng TĐTK có thể gây nhiều vấn đề cho mẹ và bé trong thời gian mang thai nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị hợp lý thì nguy cơ sẽ giảm đi rất nhiều.

2, Ai dễ bị mắc Tiểu đường thai kỳ?

Mọi mẹ mang bầu đều có khả năng mắc TĐTK nhưng tỷ lệ cao hơn ở những người:

– Thừa cân

– Kỳ sinh nở trước bé quá lớn

– Từng bị TĐTK trong kỳ sinh nở trước

– Di truyền trong gia đình

Chế độ ăn uống hợp lý sẽ giảm lượng đường trong máu

3, Triệu chứng của Tiểu đường thai kỳ là gì?

Đa phần các ca TĐTK không để lại triệu chứng mà chỉ được phát hiện khi làm xét nghiệm lượng đường trong máu khi mang thai.

Một số mẹ có thể gặp các triệu chứng thông thường gây ra bởi đường huyết cao như:

– Hay khát nước

– Đi tiểu nhiều hơn bình thường

– Miệng khô và đắng

– Mệt mỏi thường xuyên

Tuy nhiên các triệu chứng này cũng phổ biến với cả những mẹ mang thai mà không mắc tiểu đường. Bởi vậy các mẹ nên làm xét nghiệm đường máu để được kết quả chính xác.

4, Tiểu đường thai kỳ ảnh hưởng đến thời gian mang thai như thế nào?

Đa phần các mẹ bị mắc TĐTK vẫn sẽ có một kỳ sinh nở như bình thường. Tuy nhiên một số biến chứng có thể xảy ra là:

– Bé của bạn lớn hơn bình thường khiến cho việc sinh thường trở nên khó khăn.

– Dư thừa nước ối có thể dẫn đến vỡ ối sớm.

– Sinh non, sinh trước 37 tuần.

– Tăng huyết áp trong khi sinh

– Bé bị đường huyết thấp hoặc vàng da sau khi sinh

– Đôi khi trong những trường hợp rất hiếm hoi có thể mất thai.

– Tăng nguy cơ bị tiểu đường típ 2 cho mẹ.

Tập luyện đều đặn để kiểm soát cân nặng

5, Điều trị Tiểu đường thai kỳ

Nếu mẹ bị tiểu đường thai kỳ thì khả năng sinh ra biến chứng sẽ giảm khi kiểm soát được đường huyết.

Cách hữu hiệu nhất để kiểm soát đường huyết là có chế độ ăn uống và tập luyện hợp lý. Trong trường hợp nặng thì các mẹ có thể cần đến trợ giúp y tế bằng cách tiêm hoặc uống insulin.

Các mẹ cũng nên thường xuyên đi khám để được bác sĩ theo dõi chặt chẽ tiến triển của tiểu đường thai kỳ.

Khi mắc TĐTK, các mẹ được khuyến cáo để bé ra đời trước tuần 41. Nếu quá trình sinh tự nhiên không đến trong thời gian này thì có thể được chỉ định kích thích sinh hoặc sinh mổ.

6, Tác động lâu dài của Tiểu đường thai kỳ:

TĐTK thường tự biến mất sau khi sinh nhưng về lâu dài có thể sinh ra các chứng như:

– Tăng nguy cơ TĐTK trong lần mang thai tiếp theo.

– Biến chuyển thành tiểu đường típ 2

Các mẹ nên đi kiểm tra lượng đường huyết sau khi sinh tầm 6 đến 13 tuần và mỗi năm một lần sau đó. Nếu có các triệu chứng của đường huyết cao như tiểu nhiều, khô miệng thì các mẹ cần đi khám ngay chứ đừng đợi đến kỳ.

Khi bị TĐTK, cách tốt nhất để kiểm soát đường huyết là kiểm soát cân nặng, ăn uống lành mạnh và tập thể thao nhẹ nhàng thường xuyên.

Viện Y học biển Việt Nam có dịch vụ xét nghiệm dung nạp Glucose để xác định sớm Tiểu đường thai kỳ. Có điều gì cần giải đáp các mẹ hãy gọi ngay cho hotline: 0225.3.519.687 hoặc inbox cho Page của Khoa Sản nhi nhé:

https://www.facebook.com/khoasannhiyhb

 

 

 

9 điều kiêng cữ sau sinh mổ giúp mẹ hồi phục nhanh không ngờ

 

          Một vấn đề mà rất nhiều sản phụ quan tâm đó là cần kiêng cữ gì sau sinh mổ để vết thương nhanh lành, sẹo đẹp. Bởi lẽ sinh mổ là quá trình tạo xâm lấn rất lớn trên cơ thể mẹ, nếu không giữ gìn có thể gây nguy hiểm hoặc phiền toái về sau. Việc sớm hồi phục sau sinh cũng giúp mẹ bé sớm làm việc và chăm sóc con tốt hơn. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu vấn đề này trong bài viết dưới đây nhé.

          Thời gian kiêng cữ sau sinh mổ trong bao lâu là hợp lý?

          Quá trình sinh nở được ví với việc “vượt cạn”, vô cùng khó khăn, vất vả. Sau cuộc phẫu thuật, thuốc giảm đau tan hết sản phụ sẽ cảm thấy rất đau đớn. Nếu không chú ý kiêng cữ thì vết mổ sẽ chậm hồi phục và còn có nguy cơ nhiễm trùng.

          Thời gian kiêng cữ sau sinh thường được khuyến cáo là trong 6 tuần.

          Cần kiêng gì sau sinh mổ?

Để sản phụ mau bình phục sau sinh mổ, cần lưu ý các vấn đề sau đây:

          1 Không nên nằm ngửa trên mặt phẳng

Một vấn đề quan trọng cần được lưu tâm với sản phụ là tư thế nằm sau sinh. Thời điểm sau khi sinh mổ, sản phụ cần nằm ngửa để ổn định vết mổ. Khi hết thuốc tê, sản phụ cần tự mình hoặc nhờ trợ giúp nằm nghiêng sang một bên để hạn chế tử cung co thắt mạnh hơn. Nên kê gối mỏng ở phần eo để được dễ chịu hơn.

 

         Mẹ không nên nằm ngửa quá lâu

2 Không nằm một chỗ trong thời gian quá dài

          Việc nằm yên nghỉ ngơi sau khi sinh là rất cần thiết. Tuy nhiên sau 24 giờ sản phụ nên được đi lại nhẹ nhàng để kích thích máu lưu thông, ngừa chứng dính ruột, nghẽn tĩnh mạch sau mổ.

          Nếu sản phụ yếu chưa đứng dậy được thì cần được mát – xa chân, tay cho máu lưu thông và được đổi tư thế nằm thường xuyên.

          3 Không ăn quá no sau sinh

          Sau khi mổ, hệ tiêu hoá của mẹ bầu bị tác động nên hoạt động kém hiệu quả đi. Cụ thể là ruột và thành dạ dày xử lý thức ăn nạp vào chậm và yếu. Bởi nguyên nhân đó nên nếu sản phụ ăn quá nhiều, quá no một bữa thì thức ăn sẽ bị tích tụ, tắc nghẽn gây táo bón.

          4 Không tắm nước lạnh

          Sau khi sinh sản phụ nên tắm bằng nước ấm dưới vòi hoa sen, lau cơ thể bằng khăn sạch và mềm, nhẹ nhàng với vết mổ.

          5 Kiêng đồ ăn tanh, dầu mỡ, đồ cay nóng

          Hệ tiêu hoá của sản phụ sau khi sinh đang trong tình trạng yếu. Trong thời gian này khi ăn đồ tanh, dầu mỡ sẽ dễ đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy. Bởi vậy sản phụ nên được ăn những đồ ăn mềm, dễ tiêu hoá.

          Đồ ăn nhiều dầu mỡ còn làm chất lượng sữa giảm đi, qua đó làm cho bé bị tiêu chảy, táo bón. Không nên uống nước lạnh, đồ uống có ga, chất kích thích.

 

Sau khi sinh mổ mẹ đừng nên làm việc sớm

 

          6 Không làm việc quá sớm

          Đời điểm sau sinh là lúc nội tiết tố thay đổi, cơ thể kiệt sức và thêm việc chăm sóc con nhỏ. Nếu sản phụ phải làm việc quá sớm dễ bị stress, dễ bị mất sữa, vết thương lâu lành. Các mẹ nên gác lại công việc để chăm sóc con trẻ và nghỉ ngơi hồi phục sức khoẻ.

          7 Vệ sinh sạch sẽ vùng kín

          Sản phụ nên rửa vùng kín mỗi ngày 3 lần với dung dịch vệ sinh phù hợp, có nồng độ Ph vừa phải. Ngoài ra sản phụ nên dùng đồ lót thấm hút, khô thoáng.

          8 Không quan hệ tình dục sớm

          Các chuyên gia cho rằng sau thời gian nghỉ dưỡng sức 6 tuần, tuỳ tình trạng và nhu cầu của 2 vợ chồng có thể quan hệ phù hợp.

          9 Không nịt bụng ngay sau khi sinh

          Nịt bụng là biện pháp mà nhiều sản phụ sau sinh sử dụng để lấy lại vóc dáng thẩm mỹ. Tuy nhiên việc này dễ làm vết mổ bị bí hơi, tạo điều kiện để vi khuẩn sinh sôi, dễ nhiễm trùng. Ngoài ra, nịt chặt bụng sẽ làm máu huyết ứ trệ, khó lưu thông.

Trên đây là những điều cần quan tâm về việc kiêng cữ sau khi sinh. Các mẹ mới sinh hãy cố gắng lưu ý thực hiện để sớm lấy lại sức khoẻ và tận hưởng niềm vui bên bé yêu. Nếu còn có gì thắc mắc cần tư vấn thì mẹ đừng ngại ngần liên hệ với Khoa Sản Nhi – Viện Y Học Biển nhé.

Rặn và thở đúng cách khi sinh thường, bạn đã biết?

Quá trình chuyển dạ là giai đoạn khó khăn nhất của cuộc sinh nở khi sản phụ phải chịu đựng những cơn co thắt trong 6 đến 12 giờ. Thậm chí với người sinh con đầu quá trình này có thể còn dài gấp hai lần. Việc kết hợp kỹ thuật thở và rặn đúng cách sẽ giúp sản phụ vượt cạn dễ dàng hơn. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu ở dưới đây.

1 Kỹ thuật thở khi sinh thường

Khi đến giai đoạn sinh, sản phụ sẽ xuất hiện các cơn co tử cung. Thường cơn co này có 3 thì như sau:

– Thì co: Bụng của thai phụ thường có cảm giác cứng lên và cơn đau tăng dần

– Thì kéo dài: Cảm giác đau đạt đỉnh điểm ở thì kéo dài.

– Thì nghỉ: Cơn đau bụng sẽ giảm dần và có thể không còn cảm giác đau nữa. Đây là thời điểm chuẩn bị cho thì co tiếp theo.

Kỹ thuật thở đúng cách cần tập trung vào cơn co tử cung: khi thở sản phụ cần lưu ý hít vào bằng mũi và thở ra bằng miệng. Khi cảm thấy cơn đau của thì co sản phụ bắt đầu thở nhanh dần. Khi cơn đau tăng đến đỉnh điểm thì thở nhanh và nông. Khi cơn đau giảm dần thì thở chậm và sâu, thư giãn cơ thể để đón cơn co tiếp theo.

2 Kỹ thuật rặn khi sinh thường

Rặn là hành động quan trọng để giúp đẩy thai ra ngoài. Rặn không đúng cách sẽ khiến cuộc sinh kéo dài, sản phụ bị kiệt sức, bé có thể bị ngạt rất nguy hiểm. Bởi vậy ta cần lưu ý những điểm sau:

– Trước cuộc sinh mẹ cần nằm cao đầu, hơi nâng mông, hai chân đạp vào hai bàn đỡ và hai tay nắm lấy thành bàn sinh.

– Việc rặn bắt đầu khi có cơn co tử cung. Mẹ cần hít sâu một hơi và dồn hơi xuống bụng dưới để tạo lực đẩy. Nếu hết hơi thì mẹ có thể hít nối vào một hơi khác rồi rặn tiếp cho đến hết cơn đau.

Nếu rặn đúng cách thì bé sẽ ra đời tự nhiên, dễ dàng. Giữa 2 cơn co tử cung, mẹ nên thư giãn, hít vào thở ra đều đặn, nhịp nhàng để lấy sức chuẩn bị cho cơn rặn kế tiếp.

3 Những lưu ý nhỏ trong quá trình sinh thường

Ở người mới sinh con lần đầu (sinh con so), quá trình rặn sinh thường kéo dài từ 30 – 40 phút. Còn ở người sinh con rạ thì quá trình này có thể ngắn hơn và thường kéo dài từ 20 – 30 phút.

Trước khi sinh, thai phụ có thể luyện tập cách thở theo hướng dẫn bên trên và không nên quá căng thẳng, lo lắng mà hãy hít thở đều đặn và phối hợp chỉ dẫn của bác sĩ để cuộc đẻ diễn ra thuận lợi.

Phẫu thuật nội soi bảo tồn tử cung thành công cho bệnh nhân chửa ngoài tử cung đoạn kẽ

           Ngày 07/09/2021, Khoa Sản – Nhi Viện Y Học Biển đã tiếp nhận bệnh nhân Đ.T.H 39 tuổi đến khám với biểu hiện: chậm kinh 3 tuần, đau bụng hạ vị ngày thứ 8. Sau khi được khám và hội chẩn, bệnh nhân được chẩn đoán là: Chửa ngoài tử cung đoạn kẽ bên Phải – thai 6 tuần.
           Sau khi hội chẩn, các bác sĩ của Khoa Sản Nhi – Viện Y học biển Việt Nam đã tiến hành phẫu thuật nội soi khâu cầm máu cho bệnh nhân. Đây là phương pháp can thiệp điều trị nhằm mục đích cầm chảy máu tổn thương qua nội soi. Biện pháp này có thể áp dụng cho tổn thương ở bất kể vị trí nào trong quá trình nội soi với ưu điểm là kỹ thuật đơn giản, tiết kiệm chi phí, có thể áp dụng dễ dàng.
Các Bác sĩ đã lấy được toàn bộ tổ chức rau thai sau khi khâu cầm máu qua nội soi.
         Sau khi phẫu thuật tình trạng bệnh nhân ổn định và được chăm sóc tại phòng hậu phẫu với đầy đủ dịch vụ. Bệnh nhân đã được xuất viện vào ngày 11/9/2021.

Thai ngoài tử cung là gì?

Thai ngoài tử cung, thai “lạc chỗ” hiện tượng xảy ra khi trứng thụ tinh làm tổ và phát triển ở một vị trí khác ngoài buồng tử cung như: vòi tử cung, buồng trứng, cổ tử cung, ổ bụng,…thậm chí là ở đoạn kẽ của tử cung.

Chiếm tỉ lệ 1 – 2 % thai nghén, thai ngoài tử cung là một trong những biến chứng sản khoa nguy hiểm ở ba tháng đầu thai kỳ. Bởi túi thai không được buồng tử cung bảo vệ, dẫn tới rất nhiều những hệ lụy cho thai phụ khi không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Thai khoảng 6 tuần, đã có tim thai.

Thế nào là thai ngoài tử cung đoạn kẽ?

Một trong những trường hợp hiếm gặp của thai ngoài tử cung là thai ở vị trí đoạn kẽ, thai đóng ở đoạn kẽ ống dẫn trứng. Trung bình khoảng 200.000 phụ nữ mang thai có 1 phụ nữ mắc phải tình trạng này.

Thai đoạn kẽ gây ra thách thức lớn cho các bác sỹ không chỉ ở giai đoạn điều trị mà còn ở giai đoạn chẩn đoán. Sẽ rất khó để xác định thai trong tử cung nhưng nằm ở vị trí góc và có thể dưỡng thai hay thai ngoài tử cung ở đoạn kẽ để điều trị chấm dứt thai kỳ.

Khối chửa ngoài nằm ở đoạn kẽ tử cung – hay được gọi là góc sừng tử cung.

Lợi ích của Phương pháp “da kề da” sau khi sinh

Tiếp xúc ‘da kề da’ là khi bé được đặt trần không áo quần trên ngực hoặc bụng trần của mẹ. Mặt, ngực, bụng và chân của bé áp sát người mẹ, không có khoảng trống. Bé có thể mặc bỉm và đội mũ. Đầu bé nghiêng về một bên, trên mình đắp một tấm chăn ấm. Theo WHO, phương pháp này cần được thực hiện liên tục trong vòng ít nhất 1 giờ ngay sau sinh và lặp lại càng thường xuyên càng tốt trong những tuần đầu. Trường hợp trẻ sinh mổ, tiếp xúc ‘da kề da’ cần được thực hiện ngay khi mẹ tỉnh táo, có thể đáp ứng với xung quanh.

Cú sốc đầu đời và phương pháp sinh con nhẹ nhàng

Những giờ đầu tiên sau sinh là một cú sốc lớn với bé sơ sinh. Trong nhiều nền văn hóa, trẻ được quấn da kề da với mẹ ngay sau sinh và được ở rất gần mẹ trong những ngày đầu đời. Tạo Hóa đã lập trình để bé sơ sinh được cận kề mẹ vì điều này tốt cho trẻ và giúp bé cơ hội sống sót. Tiếp xúc da kề da giữa mẹ và bé, nhất là với bé sinh non, đang ngày càng được quan tâm và đánh giá cao. Cách đây gần 40 năm, tại Mỹ đã dấy lên phong trào “Sinh con nhẹ nhàng” sau khi cuốn sách “Sinh con không bạo lực” ra mắt vào năm 1974. Trong cuốn sách này, bác sĩ sản khoa người Pháp Ferderick Leboyer đã đề xuất nhiều biện pháp giúp cuộc sinh của người mẹ trở nên nhẹ nhàng hơn, trong đó có việc đặt bé sơ sinh da kề da lên bụng mẹ.

Hơn 4 thập kỷ nghiên cứu đã chứng minh rằng trong những tháng đầu đời, tiếp xúc da kề da, hay còn gọi là phương pháp chăm sóc Kangaroo, mang lại những lợi ích đáng kể cho mẹ và bé. Ngày càng có nhiều trung tâm sản khoa trên thế giới áp dụng phương pháp này. Thống kê của Mỹ tại thời điểm 2009 cho thấy 43% bệnh viện tại nước này áp dụng chính sách chăm sóc da kề da cho mẹ và con trong vòng 1 giờ sau sinh thường không biến chứng, 32% bệnh viện áp dụng chính sách này cho mẹ và con trong vòng 2 giờ sau sinh mổ không biến chứng.

Tại Việt Nam, tháng 11/2014, Bộ Y tế đã ban hành ‘Hướng dẫn chuyên môn chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh trong và ngay sau đẻ’, trong đó có đề cập tới phương pháp tiếp xúc da kề da cho bà mẹ và trẻ sơ sinh. Nhiều bệnh viện Phụ sản – Nhi trong cả nước đã áp dụng phương pháp này và bước đầu thu được các phản hồi tích cực. Mới đây, chiến dịch “Cái ôm đầu tiên” khuyến khích thực hành tiếp xúc da kề da giữa mẹ và con ngay sau sinh do Bộ Y tế phối hợp với WHO tổ chức ngày 17/7 cũng thu hút được sự quan tâm của nhiều người dân, đặc biệt là các bà mẹ chuẩn bị sinh con.

Tiếp xúc ‘da kề da’ là cách tuyệt vời để mẹ và con sớm phục hồi sau một hành trình gian nan và tràn ngập cảm xúc, là phương thức hữu hiệu kết nối tình mẫu tử và cú hích mạnh khuyến khích bé bắt đầu bú mẹ. Có rất nhiều bằng chứng cho thấy lợi ích lớn lao của tiếp xúc ‘da kề da’ giữa mẹ và con.

Lợi ích cho bé

  1. Ổn định thân nhiệt, nhịp tim, nhịp thở và đường huyết

Duy trì nhiệt độ cơ thể là điều hết sức quan trọng đối với trẻ sơ sinh. Sự chuyển tiếp từ môi trường ấm áp trong tử cung ra môi trường ngoài lạnh lẽo, cộng thêm làn da ẩm ướt khiến trẻ rất dễ bị nhiễm lạnh. Tạo Hóa đã lập trình để chăm lo việc này. Ngực của mẹ ấm hơn nhiều so với các vùng khác của cơ thể, chỉ trong vòng vài phút sau khi tiếp xúc ‘da kề da’, ngực mẹ sẽ tự điều chỉnh để làm ấm hay làm mát bé sơ sinh, tùy theo nhu cầu của trẻ. Nếu mẹ sinh đôi thì ngực mẹ cũng có thể phản ứng độc lập để chăm cho cả hai bé cùng lúc. Một nghiên cứu tiến hành ở các sản phụ sinh mổ cho thấy, trẻ được bố của mình bế ‘da kề da’ có thân nhiệt và nồng độ đường máu cao hơn so với các bé được đặt trong lồng ấp. Tiếp xúc ‘da kề da’ cũng giúp cơ thể bé học cách tự điều chỉnh, giữ ổn định các chỉ số sinh học cơ bản như nhịp tim, nhịp thở, huyết áp và đường máu.

  1. Giảm khóc và căng thẳng

Tiếp xúc ‘da kề da’ giữa mẹ và con chỉ trong vòng 20 phút đã giúp làm giảm 67-72% nồng độ cortisol (hoóc môn gây stress) trong cơ thể bé. Kề cận mẹ cũng giúp bé đỡ đau và nhanh chóng phục hồi sau cuộc đẻ. Kết quả là bé được chăm sóc theo cách này thường ít quấy khóc và ít căng thẳng hơn.

  1. Bảo vệ bé khỏi tác hại của việc tách khỏi mẹ

Nếu bị tách khỏi mẹ ngay khi mới sinh, tất cả các loài thú đều có phản ứng giống nhau: ‘phản đối’ rồi ‘tuyệt vọng’. Ban đầu, con thú nhỏ ‘phản đối’ bằng tiếng gào khóc và ngọ nguậy dữ dội. Đây là đáp ứng bản năng khi thú con bị đẩy khỏi ‘môi trường sống tự nhiên’, nơi nó được cho ăn, ủ ấm và cảm thấy an toàn. Tiếng khóc to và sự ngọ nguậy là sự phản đối của thú con nhằm thu hút sự chú ý của thú mẹ, để lại được gần gũi mẹ. Nếu mẹ và con bị cách ly trong một giai đoạn dài, phản ứng tiếp theo của thú nhỏ sẽ là ‘tuyệt vọng’. Nó có thể ngừng khóc, thôi không dẫy dụa và chỉ nằm yên – nó đã đầu hàng. Đây cũng là một hành vi bản năng nhằm tránh thu hút sự chú ý từ những kẻ săn mồi. Lúc này tất cả các hệ cơ quan hoạt động chậm lại để sống sót lâu dài. Thân nhiệt hạ, nhịp tim và tốc độ chuyển hóa giảm.

Bản năng tương tự cũng được nhận thấy ở trẻ sơ sinh. Khi bị đẩy ra khỏi môi trường sống cạnh mẹ, đầu tiên bé sẽ ‘phản đối’. Nghiên cứu cho thấy trẻ bị cách ly khỏi mẹ có số lần khóc nhiều gấp 10 lần và thời gian khóc dài hơn 40 lần so với trẻ được tiếp xúc ‘da kề da’ với mẹ. Những cơn khóc ngặt nghẽo không tốt cho trẻ sơ sinh. Chúng có thể ảnh hưởng tới chức năng phổi, làm tăng áp lực nội sọ, trì hoãn việc đóng lỗ thông liên nhĩ và tăng hoóc môn gây stress. Nếu không được đáp ứng và tiếp tục bị cách ly lâu dài, bé sẽ chuyển sang giai đoạn ‘thất vọng’. Khi này hoóc môn stress tăng ồ ạt, thân nhiệt giảm, nhịp tim giảm và đường huyết giảm. Tất cả các biến chứng này đều hay gặp ở trẻ sơ sinh bị cách ly khỏi mẹ, kể cả khi được chăm sóc tại khoa hồi sức cấp cứu. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cách ly mẹ và con kéo dài có thể ảnh hưởng tới sự phát triển xã hội và phát triển cảm xúc của trẻ sau này.

  1. Tạo điều kiện cho sự phát triển tối ưu của não

Khi mới chào đời, não của trẻ chưa trưởng thành hoàn toàn và có kích thước bằng 25% của người lớn. Tiếp xúc ‘da kề da’ là một trải nghiệm đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan cảm giác. Sự tiếp xúc này giúp phát triển các đường dẫn truyền thần kinh – điều đặc biệt cần thiết cho sự trưởng thành của não. Tiếp xúc ‘da kề da’ cũng thúc đẩy sự trưởng thành của các hạch hạnh nhân, bộ phận quan trọng nằm sâu trong trung tâm não. Các hạch này liên quan tới quá trình hình thành cảm xúc, tạo lập trí nhớ và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm.

Trong thời gian tiếp xúc ‘da kề da’ với mẹ, phần lớn trẻ ngủ thiếp đi một cách dễ dàng và đạt được trạng thái ngủ sâu tự nhiên kéo dài 60 phút hoặc hơn. Điều này rất quan trọng vì giai đoạn ngủ sâu là một trong những yếu tố thuận lợi nhất giúp đẩy nhanh quá trình trưởng thành của não.

  1. Kích thích tiêu hóa và giúp bé tăng cân

                Chỉ sau 1 giờ tiếp xúc ‘da kề da’, hệ tiêu hóa của bé đã được phục hồi về trạng thái cân bằng tối ưu. Dây thần kinh phế vị được kích hoạt, dẫn tới tăng kích thước các vi mao trong lòng ruột bé sơ sinh. Kết quả là diện tích bề mặt ruột tăng, khả năng hấp thu chất dinh dưỡng được cải thiện. Chăm sóc ‘da kề da’ cũng làm giảm hàm lượng cortisol và somatostatin ở trẻ, tạo điều kiện cho bé hấp thu và tiêu hóa thức ăn tốt hơn, ít bị rối loạn tiêu hóa hơn. Do không phải sử dụng mỡ nâu (mỡ lành mạnh mà trẻ có sẵn khi sinh) để duy trì thân nhiệt, trẻ sẽ tăng cân nhanh hơn.

  1. Tăng cường hệ miễn dịch

Tiếp xúc ‘da kề da’ giúp bé thu nạp các vi khuẩn quen thuộc từ làn da của mẹ. Điều này không gây nguy hiểm vì bé sơ sinh đã nhận được kháng thể chống lại đa số các vi khuẩn này ngay từ khi còn nằm trong bụng mẹ. Tiếp theo, cơ thể mẹ sẽ sản xuất các kháng thể chống lại vi khuẩn có trong môi trường của cả mẹ và của con. Các kháng thể này được truyền sang con thông qua sữa mẹ, giúp bảo vệ bé khỏi các bệnh nhiễm trùng.

Sự ‘chiếm đóng’ của các vi khuẩn quen thuộc của mẹ trên cơ thể bé sơ sinh cũng khiến các vi khuẩn và virus xa lạ, mới xuất hiện trong môi trường sinh nở, có ít cơ hội xâm nhập. Điều này đặc biệt quan trọng đối với trẻ sinh mổ vì các bé thường không được tiếp xúc với vi khuẩn lành ở đường sinh dục của mẹ – bước khởi đầu quan trọng cho hoạt động của hệ miễn dịch.

        7.Tăng tỷ lệ mẹ cho con bú và thời gian cho con bú 

Tiếp xúc ‘da kề da’ giúp khởi động hành vi tìm vú bản năng của trẻ. Bé sẽ ngậm bắt vú nhiều hơn và chính xác hơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ bé bú mẹ ngay trong giờ đầu sau khi sinh tăng gấp đôi nếu bé được tiếp xúc ‘da kề da’ ngay thay vì bị quấn chặt trong tã.

Các bà mẹ thực hành chăm sóc da kề da ngay từ đầu thường tiếp tục cho con bú hoàn toàn nhiều hơn khi về nhà. Sự gia tăng hoóc môn oxytocin và prolactin của mẹ trong những giờ đầu sau sinh giúp tăng sản xuất sữa về lâu dài. Mẹ gặp khó khăn trong cho con bú thường có được sự cải thiện gần như tức khắc nhờ thực hành tiếp xúc da kề tối thiểu 60 phút mỗi lần, 1-2 lần mỗi ngày.

Một nghiên cứu tiến hành trên 1250 trẻ sơ sinh tại Ba Lan trong vòng 3 năm cho thấy, tiếp xúc da kề da làm tăng thời gian bé bú mẹ hoàn toàn lên 0,39 tháng và thời gian bú mẹ nói chung lên 1,43 tháng. Trẻ được giữ bên mẹ trong ít nhất 20 phút sẽ bú mẹ hoàn toàn lâu hơn 1,35 tháng và cai sữa muộn hơn 2,1 tháng so với những bé không được tiếp xúc ‘da kề da’ ngay sau khi sinh.

 

Tầm quan trọng của tiếp xúc da kề da tại các thời điểm khác nhau

0-90 phút sau khi sinh Quan trọng cho sự phát triển não bộ của trẻ.
0-6 giờ sau khi sinh Giúp ổn định nhịp thở và nhịp tim trong giai đoạn phục hồi.
6-24 giờ sau khi sinh Giúp bé hình thành lịch bú mẹ và chu kỳ ngủ ổn định
12h – 8 tuần sau sinh Củng cố sự gắn bó mẹ con.

 

Lợi ích cho mẹ

Khi nằm trên ngực trần của mẹ, bé ở rất gần với nguồn thực phẩm quý giá – sữa mẹ. Bé có thể nhìn thấy và cảm nhận núm vú/quầng vú, điều này có sức hấp dẫn lớn, khuyến khích bé bắt đầu bú mẹ. Hơn nữa, bế con theo kiểu này cũng kích thích cơ thể mẹ giải phóng oxytocin. Được mệnh danh là ‘hoóc môn tình yêu’, oxytocin giúp mẹ cảm thấy thư giãn, bớt lo lắng và gắn kết với con nhiều hơn. Hoóc môn này gia tăng trong thời gian tiếp xúc da kề da và tăng vọt mỗi khi bé dùng tay chà vào bầu vú mẹ.

Đã có nhiều nghiên cứu tiến hành so sánh hành vi của nhóm bà mẹ được tiếp xúc da kề da trong thời gian ngắn (có thể chỉ ở mức 15 phút) với bé mới sinh và nhóm bà mẹ chỉ được thấy con trong chốc lát trước khi bị cách ly (các bé sơ sinh được giữ ở phòng bên cạnh và được đưa sang bú mẹ 4 giờ một lần). Kết quả cho thấy, sau khi xuất viện, các bà mẹ nhóm 1 tự tin và thành thục trong chăm sóc con hơn các bà mẹ ở nhóm 2. Kết quả này còn vượt qua giai đoạn sơ sinh. Tại thời điểm 3 tháng, các bà mẹ nhóm 1 hôn con nhiều hơn và dành nhiều thời gian ngắm nghía khuôn mặt của bé hơn. Lúc 1 tuổi họ bế ẵm, vuốt ve con nhiều hơn, thường xuyên đưa con đi khám định kỳ và cho con bú lâu hơn. Một nghiên cứu cho thấy thời gian cho con bú tăng gấp đôi chỉ nhờ 15 phút mẹ con được tiếp xúc ‘da kề da’ sớm.

Mẹ và con càng tiếp xúc ‘da kề da’ và bé càng bú nhiều thì oxytocin càng tăng tiết nhiều. Hoóc môn này dẫn tới một loạt biến đổi tích cực cho mẹ: rút ngắn thời gian phục hồi; giảm huyết áp; tăng khả năng chịu đau; mẹ cảm thấy hạnh phúc hơn, ít rơi vào trầm cảm; sữa về nhiều; tử cung co thắt làm giảm nguy cơ xuất huyết sau sinh; mẹ nhanh chóng lấy lại dáng hình thon thả trước khi mang bầu.